Histerektominin (Rahmin Alınması) Dezavantajları Nelerdir?

Miyom tedavisinde, günümüzde en sık kullanılan klasik yöntemler histerektomi ve miyomektomidir. Bu iki operasyon kadın doğum uzmanları tarafından uygulanmaktadır. Modern ameliyatsız tedavi yöntemleri daha kolay ve daha az yan etkili tedaviler olduğundan mümkün mertebe tercih edilmelidir çünkü histerektomi operasyonu geri dönüşsüz olarak rahimin alınması anlamına gelir.

Kadın doğum uzmanınız ile bu tedavileri uygulayan girişimsel radyoloji uzmanı aralarında hangi tedavinin sizin için daha uygun olacağına karar vermelidir. Size direk histerektomi operasyonu önerildiyse mutlaka rahiminizi aldırmadan önce ameliyatsız miyom tedavisi konusunda deneyimli bir girişimsel radyoloji uzmanına görünmenizde fayda var.

Histerektomi operasyonu aslında yaşam kalitesi üzerinde birçok olumsuz sonucu olmasına rağmen yaygın olarak uygulanan bir tedavidir. Bu tedavinin yaygın olmasının altında yatan sebeplerden en önemlisi rahimi sadece bebek dünyaya getirmeye yarayan bir organ olarak görülmesidir. Bir başka sebep de belli bir yaştan sonra çok fazla fonksiyon göstermeyen rahim ve yumurtalıklara bağlı gelişebilecek kanserlerin de önüne geçilmiş olunur. Bu iki görüşe karşı çıkan öenmli sayıda bilim insanları ve hekimler yer almaktadır.

Histerektomiden sonra yani rahmin tamamen alınmasından sonra hastaların yaşam kalitesini ciddi olarak düşüren sonuçlar ortaya çıkabilir. Öncelikle bu organların alınması ile kanser olmalarının önüne geçilmesi fikrine değinelim. Bir kadının rahim ya da yumurtalık kanseri ile hayatını kaybetme riski % 1 den az iken kalp damar hastalığı nedeni ile hayatını kaybetme riski %50 civarındadır.

Rahim alınması sonrası kalp krizi riskinin 3 kat arttığını gösteren çalışmalar vardır. Bu kadar sık bir hastalığa bağlı ölüm riskini göz ardı etmek ne kadar doğru olabilir? Ayrıca histerektomi sonrası osteoporoz riski de artmaktadır. Rahimle beraber yumurtalıklar da alınırsa, osteoporoz (kemik erimesi) riski daha da artmaktadır.  Bu olumsuz neticeler ile karşılaşmamak için verilen hormon hapları da ayrı bazı risklere neden olmaktadır.

Örneğin kombine östrojen-progesteron hapları kullanan kadınlarda, kalp hastalığı, tromboembolizm (toplardamarda pıhtı oluşumu ve akciğere atması) ve meme kanseri sıklığında hafif bir artış olduğu saptanmıştır. Bu sebeplerden dolayı bu hormonların kısa süre ile kullanılması önerilmektedir. Bütün bu bilgiler ışığında eğer rahim ve yumurtalıklarda bir kanser yoksa gereksiz histerketomi ve ooferektomi operasyonundan kaçınmakta büyük fayda olduğu söylenebilir.

Bazı çalışmalarda, rahim alınması sonrasında kadınların % 30 unda sık idrara çıkma, sürekli idrar hissi ve idrarını tutamama gibi belirtilerin ortaya çıktığı gösterilmiştir. Bu problemler cerrahi girişimi gerektirecek kadar ciddi olabilir. Bunun en önemli nedeni ameliyat esnasında mesaneye ait ince sinirlerin kesilmesidir.  Vajina ön duvarının çökmesine bağlı sistosel (idrar torbasında sarkma) ile vajina arka duvarının çökmesine bağlı rektosel (kalın barsağın vajinaya sarkması) görülebilir.

Ayrıca rahimin alınması sonrasında kalın barsağın son kısmı olan rektumunda pozisyonunda sarkma olabilmekte ve kabızlık benzeri şikayetlere neden oabilmektedir.

İlgili İçerikler

• Ameliyatsız Miyom Tedavisi — Yöntemler, Süreç ve Sıkça Sorulan Sorular
• Embolizasyon, RF Ablasyon ve HIFU Yöntemlerinin Karşılaştırması

Histerektomi Nedir?

Histerektomi, rahmin (uterusun) cerrahi olarak alınması işlemidir. Türkiye dahil dünyada yaygın yapılan ana jinekolojik ameliyatlardan biridir; miyom, adenomiyozis, endometriyozis, prolapsus ve bazı kanser dışı tablolarda hâlâ uygulanmaktadır. Ancak son 20 yılda ameliyatsız alternatiflerin gelişmesiyle birlikte histerektominin "ilk tercih" rolü ciddi şekilde sorgulanmaktadır.

Histerektomi Türleri

• Total histerektomi: Rahim ve rahim ağzı birlikte alınır.
• Subtotal (suprasaervikal) histerektomi: Rahim ağzı korunur, sadece rahim gövdesi alınır.
• Radikal histerektomi: Rahim, rahim ağzı, üst vajen ve çevre dokular birlikte alınır (genelde kanser cerrahisinde).
• Histerektomi + ooforektomi: Yumurtalıklar da birlikte çıkarılır (gerekirse).

Histerektominin Cerrahi Dezavantajları

• Genel anestezi gereksinimi: Anesteziye bağlı riskler (kalp, akciğer, alerji) söz konusudur.
• Hastanede yatış: Açık histerektomi sonrası 3-5 gün, laparoskopik sonrası 1-2 gün yatış gerekir.
• İyileşme süresi: 4-6 hafta tam iyileşme bekleme zamanıdır; ağır kaldırma, cinsel ilişki ve egzersiz kısıtlanır.
• Cerrahi kesi ve iz: Açık yöntemde belirgin iz; laparoskopide küçük izler kalır.
• Kanama riski: Ameliyat sırasında belirgin kanama olabilir, transfüzyon gerekebilir.
• Komşu organ yaralanması: Nadiren mesane, bağırsak ya da damar yaralanması olabilir.
• Enfeksiyon riski: Yara enfeksiyonu, pelvik enfeksiyon gelişebilir.
• Tromboemboli (pıhtı) riski: Bacak damarlarında pıhtı, akciğer embolisi nadir ama ciddi komplikasyondur.

Doğurganlık Açısından Sonuçlar

Histerektomi sonrası gebelik kalıcı olarak imkânsızdır. Rahim alındığı için artık embriyo taşınamaz. Bu nedenle:

• Doğurganlık planı olan hastalar için histerektomi seçenek değildir.
• Operasyon öncesi danışmanlık zorunludur; karar geri alınamaz.
• Genç hastalarda bilinçli rıza özellikle önemlidir.

Hormonal ve Erken Menopoz Etkileri

Histerektomi + yumurtalıkların alınması (ooforektomi) yapılırsa cerrahi menopoz başlar:

• Sıcak basmaları, gece terlemeleri
• Vajinal kuruluk, cinsel ilişki güçlüğü
• Kemik erimesi (osteoporoz) riski artar
• Kalp-damar hastalığı riski artar
• Bilişsel ve duygusal etkiler (depresyon, anksiyete)

Yumurtalıklar korunsa bile bazı çalışmalar, histerektomi sonrası 1-4 yıl içinde yumurtalık fonksiyonlarının normalden daha hızlı düşebileceğini göstermektedir.

Pelvik Yapı Üzerine Etkileri

• Pelvik prolapsus riski: Yıllar içinde mesane, vajen ya da bağırsak sarkması artabilir.
• İdrar yolu sorunları: İdrar kaçırma, mesane fonksiyon değişiklikleri görülebilir.
• Bağırsak fonksiyon değişiklikleri: Bazı hastalarda kabızlık ya da kronik karın rahatsızlığı bildirilmiştir.

Cinsel Sağlık Üzerine Etkileri

Hasta deneyimleri çok değişkendir, ancak literatürde şu noktalar öne çıkar:

• Bazı kadınlar histerektomi sonrası cinsel doyumda azalma bildirir (özellikle rahim ağzının orgazma katkısı olan vakalarda).
• Hormonal değişiklikler libido düşüşüne yol açabilir.
• Vajinal kuruluk ilişki sırasında ağrıya neden olabilir.
• Diğer yandan, miyoma bağlı şiddetli kanama ve ağrı çekenlerde semptomların geçmesi cinsel yaşamı iyileştirebilir.

Psikolojik Etkileri

Rahimin alınması bazı kadınlar için kayıp duygusu, kadınlık algısında değişim ya da kimlik sorgulaması yaratabilir. Bu nedenle:

• Ameliyat öncesi yeterli bilgilendirme ve psikolojik hazırlık önemlidir.
• Mümkünse hasta destek gruplarına başvuru önerilir.
• Ameliyat sonrası dönemde duygusal değişimler için profesyonel destek alınabilir.

Histerektomi Yerine Ameliyatsız Alternatifler

Günümüzde miyom kaynaklı şikâyetlerde histerektomiye geçmeden önce değerlendirilmesi gereken modern alternatifler:

• Miyom embolizasyonu (UAE): Damarsal yolla, lokal anestezi ile rahim korunarak
• Radyofrekans (RF) ablasyon: İğneyle hedefe yönelik ısıl tedavi
• HIFU: Tamamen kesisiz odaklanmış ultrason tedavisi
• Histeroskopik miyomektomi: Submüköz miyomlarda kapalı kesisiz cerrahi
• Laparoskopik miyomektomi: Sadece miyomların çıkarıldığı, rahim korunan cerrahi
• Hormonal tedaviler: Belirti kontrolünde kısa süreli destek

Bu yöntemlerin detayları ve hangi miyom için hangisinin uygun olduğu için Ameliyatsız Miyom Tedavisi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Histerektomi Ne Zaman Gereklidir?

Bazı durumlarda histerektomi hâlâ doğru seçenek olabilir:

• Jinekolojik kanser tanısı (rahim, rahim ağzı veya yumurtalık)
• Diğer yöntemlerle kontrol edilemeyen ileri pelvik kanama
• Çok büyük (genelde 18-20 cm üzeri), çok sayıda miyomda hasta tercihi
• Ciddi pelvik prolapsus
• Tekrarlayan, tedaviye yanıt vermeyen şiddetli endometriozis

Sıkça Sorulan Sorular