Ameliyatsız Varis Tedavisi

Varis hastalığının tedavi edilebilmesi için varis konusunda deneyimli bir girişimsel radyolog  tarafından detaylı bir Doppler Ultrasonografi muayenesi ile damar haritanızın çıkarılması gerekir. Bu şekilde hasarlı damarlarınızı hepsi detaylı olarak tespit edilmiş olacaktır. Doğru ve hızlı tedavi ancak bu sayede mümkün olmaktadır. 

Bazı merkezlerde sadece gözle görülen varis pakelerine yönelik tedavi işlemleri yapılıyor. Bu çoğu zaman eksik bir tedavi uygulaması olarak neticeleniyor ve kısa süre içinde tekrarlamalar olabiliyor.

Ameliyat ile ya da skleroterapi ile sadece görünen varis pakelerinin tedavisi, sebebi değil sonucu ortadan kaldırdığından tam bir iyileşme sağlamaz ve sıklıkla varisler erken dönemde tekrar eder. Varis pakelerinin tedavisinden önce varies neden olan basıncın kaynağı olan kapakları hasarlı olan damarların kapatılarak geri kaçış ve basınç etkisi ortadan kaldırılmalıdır.

Burada belirtmemizgerekn en önemli konu ameliyatsız tedavinin her türlü varies uygulanabileceğidir. Bazı hekimler hastalarına “Sana lazer ablasyon tedavisi olmaz mutlaka ameliyat olmalısın” gibi tavsiyelerde bulunabiliyorlar. Bu aslında oldukça yanlış bir düşünce, her boyutta varisin ameliyatsız olarak başarı ile tedavisi mümkün.

Bu yanlış bilgi lazer ablasyon ve RF ablasyonun ilk uygulandığı yıllarda 2000 li yılların başlarından kalma eski bir bilgidir. Çapları çok büyük olan safen venlerinin tedavisi için lazer ablasyonun başarı ile uygulanabileceği konusunda dünyanın en prestijli Girişimsel Radyoloji dergisi olan JVIR (Journal of Vascular and Interventional Radiology) dergisinde çıkan makalemizde çok ilerlemiş vakalardaki tecrübelerimizi paylaştık.

“Efficacy and Safety of Endovenous Laser Ablation in Very Large and Tortuous Great Saphenous Veins” başlıklı yazımızın orjinal ingilizce abstractına bu linkten…   ulaşabilirsiniz. Kısaca özetlememiz gerekirse bu makalemizde safen veni 15 ile 26 mm arasında çap gösteren çok ilerlemiş varisleri olan hastaların tedavisinde endovenöz lazer ablasyon %98 başarılı bir tedavi olarak sonuç verdiğini bildirdik.

Neden varis ameliyatını önermiyoruz?
Büyük varislere neden olan damarlar yaklaşık 100 yıldır cerrahi operasyon ile tedavi ediliyorlardı. Cerrahi tedavide Safen venine (bacaktaki büyük toplardamar) yönelik cerrahi bağlama (ligasyon) ve yolma (stripping) yapılmaktadır. yani hasarlı damar bulunduğu yerden kasıktan diz altına kadar yolunarak çıkartılmaktaydı. Bu aradaki tüm bağlantı damarları da koparılmaktaydı.

Varis ameliyatı sonrasında iyileşme ve hastaneden ayrılma süresi de geç olmaktaydı. Bazı vakaların günlerce hastanede, sonrasında da haftalarca evde istirahat etmesi gerekiyordu. 

Ayrıca, cerrahi operasyon, genel anestezi gerektirmesi, yaklaşık %5 e varan oranlarda toplardamarlarda pıhtı ve sinir zedelenmesine sebep olması, normal hayata dönüşün geç olması ve varislerin ameliyattan sonra hastaların yaklaşık yarısında tekrarlaması nedeniyle hem hastalar hem de doktorlar tarafından zorunlu haller dışında tercih edilmemekteydi.

Hastalar ameliyat olanlardan duydukları olumsuz izlenimler nedeni ile ameliyattan korkarak, ömür boyu varis çorabı giymeyi yada tedavi edici özelliği olmayan ancak bazı hastalarda bir miktar rahatlama sağlayan ilaçları kullanmayı tercih ediyorlardı. Tüm bu nedenler bugün Damar cerrahlarını da ameliyatsız tedavi tekniklerine yönlendirmektedir. Ancak ne yazık ki, varis konusunda detaylı Doppler muayenesini ve hasarlı damarların teşhisini bizzat yapabilecek, tedavisini kendisi planlayabilecek cerrah sayısı ülkemizde çok azdır.

Variste Modern Tedavi (Lazer Ablasyon/ RF Ablasyon)
Endovenöz yani damarın içinden yapılan Lazer Ablasyon un ilk kez uygulanmasıyla, 2000 li yılların başında büyük varislerin tedavisinde adeta bir devrim yaşanmıştır. Robert Min adlı bir girişimsel radyoloji uzmanı ve ekibi tarafından Büyük Safen  Toplardamarındaki hasarlı kapağın tedavisi ilk kez 2002 yılında “Endovenöz Lazer Ablasyon ” (EVLA) yöntemiyle tedavi edilmiştir.

Bu yöntem, kaçak yapan damarın ameliyatla yolunarak dışarı alınması yerine, damar içinden anjio gibi girierek lazer enerjisi ile hasarlı damarın içerinden kapatılması esasına dayanmaktadır. Lazerle kapatılan damardan artık varislerin içine basınçlı kaçak oluşmaz; kapatılan bu damar da  vücut tarafından zamanla yok edilir. Safen veni yakılarak kapatıldığında gözle görülen varisler de küçülerek kaybolur.

Peki bu Safen damarı yok olunca onun fonksiyonunu hangi damar yerine getiriyor?
Hastalıklı ven ortadan kalktığında diğer sağlıklı venler kanı taşıma görevini üstelenerek bacağın venöz dolaşımını sağlar. Unutmayın vücudumuzda onbinlerce kilometre toplardamar var ve biz bu tedavis en fazla 40-50 cm lik bir damarı yok ediyoruz. Ameliyatsız tedavi ile vücutta hasar oluşturmadan bedenin kendini onarmasına yardımcı olunduğundan yan etkileri çok azdır.

Çok ilerlemiş varisi olan hastalarda Endovenöz Lazer Ablasyon a tamamlayıcı olarak ultrason eşliğinde köpük skleroterapi tedavisi de yapılmaktadır. 

Varis Nedir, Neden Oluşur?

Varis, bacak venlerindeki (toplardamarlarındaki) kapakçıkların düzgün çalışmaması sonucu kanın aşağıdan yukarı pompalanamayarak biriktiği ve venlerin genişleyip kıvrımlaşmasıyla ortaya çıkan kronik bir damar hastalığıdır. Yüzeysel venlerde görülen kabarık, yılankavi görüntüden çok daha öte; varis aslında bir kronik venöz yetmezlik tablosudur ve tedavi edilmediğinde ciddi sonuçlara yol açabilir.

Varis Belirtileri Ne Zaman Tedavi Gerektirir?

Hafif belirtili varislerde yaşam tarzı önlemleri yeterli olabilir, ancak aşağıdaki durumlarda aktif tedavi düşünülmelidir:

• Bacaklarda sürekli ağırlık, dolgunluk hissi — gün boyu süren rahatsızlık
• Akşam saatlerinde şişme (ödem) — özellikle ayak bileğinde
• Gece kramp ve huzursuz bacak sendromu
• Damar yolu boyunca yanma, kaşıntı, sızlama
• Gözle görülür, kabarık ve kıvrımlı varisler
• Cilt renk değişiklikleri — kahverengi/morumsu lekeler
• Varis bölgesinde iltihaplı veya açık yaralar
• Tromboflebit (yüzeysel damar trombozu) öyküsü

Bu belirtiler tedavi edilmediğinde varis kademeli olarak ilerler ve tedavisi giderek zorlaşır.

Klasik Ameliyat (Stripping) ile Ameliyatsız Tedavinin Karşılaştırması

Geçmişte varis tedavisi büyük çoğunlukla safen venin tamamen çıkarılması (stripping) ameliyatı ile yapılırdı. Bu ameliyat genel anestezi, hastane yatışı ve haftalarca süren iyileşme gerektirir. Günümüzde modern girişimsel radyoloji yöntemleri (EVLA, RF ablasyon, skleroterapi) stripping ameliyatına kıyasla çok daha az invaziv, hızlı iyileşmeli ve kalıcı bir alternatif sunmaktadır.

Ameliyatsız Varis Tedavisi Yöntemleri

Günümüzde uluslararası kılavuzlarda altın standart olarak kabul gören üç ana ameliyatsız varis tedavisi yöntemi bulunur. Hastanın varis tipi, boyutu ve klinik tablosuna göre tek başına ya da kombine olarak uygulanır.

Tedavi Süreci: Adım Adım Yolculuk

1. İlk Değerlendirme

Şikâyetleriniz dinlenir, gerekirse aile öyküsü ve eşlik eden hastalıklar (diyabet, tromboz öyküsü vb.) sorgulanır. Fizik muayene ile varislerin lokasyon ve boyutu değerlendirilir.

2. Renkli Dupleks Ultrason

Ameliyatsız varis tedavisinin altın standart tanı yöntemidir. Hangi venlerin yetmezlik gösterdiği, kapakçık fonksiyonları ve venin çapı net olarak belirlenir. Tedavi planı bu görüntüleme üzerinden yapılır.

3. İşlem Günü

İşlem öncesi yemek kısıtlaması gerekmez. Rahat kıyafetlerle gelmeniz yeterlidir. İşlem sonrası bacakların derhal harekete geçirilmesi için yürüyüş yaptırılır.

4. İyileşme

• İlk hafta: Varis çorabı sürekli giyilir. Yürüyüş önerilir; ağır kaldırma, sıcak duş, sauna kısıtlanır.
• 2-4. hafta: Varis çorabı sadece gündüz giyilir. Çoğu sportif aktiviteye dönülür.
• 1-3. ay: İlk kontrol ultrasonu; tedavi başarısı değerlendirilir.
• 6-12. ay: Uzun vadeli takip; yeni varis gelişimi kontrol edilir.

Hangi Hastalar Ameliyatsız Tedaviye Uygundur?

• Klasik (görünür) varisi olan hastalar
• Bacak ağrısı, ağırlık, şişme şikâyetleri olan kronik venöz yetmezlik hastaları
• Stripping ameliyatından kaçınmak isteyen hastalar
• Daha önce ameliyat olup tekrar varis çıkanlar (rekürren varis)
• Çalışma temposundan ötürü uzun iyileşme süresi istemeyenler
• Estetik kaygı taşıyan, varislerden kurtulmak isteyenler

Yöntemin uygunluğu mutlaka renkli dupleks ultrasonografi ile değerlendirilmelidir. Bu görüntüleme, hangi vende yetmezlik olduğunu ve tedaviye nasıl yaklaşılacağını belirler.

Tedavi Sonrası Yaşam ve Önlemler

Ameliyatsız varis tedavisi başarılı olsa da, varis bir kronik damar yetmezliği hastalığıdır ve yeni venlerde varis gelişimi mümkündür. Yaşam tarzı önlemleri uzun vadeli başarı için kritiktir:

• Uzun süreli ayakta veya oturarak durmaktan kaçının; mümkünse her saat birkaç dakika yürüyün.
• Günlük en az 30 dakika yürüyüş veya yüzme yapın.
• Sıkı kıyafetlerden ve yüksek topuklu ayakkabıdan kaçının.
• Bacaklarınızı dinlendirirken kalp seviyesinden yukarı kaldırın.
• Risk grubunda iseniz tıbbi varis çorabı kullanın.
• Aşırı kilo varsa kilo verme önerilir.
• Sigara venöz dolaşımı bozar; bırakılması önerilir.

Tedavi yöntemleri hakkında daha fazla detay için Endovenöz Lazer Ablasyon (EVLA) ve Skleroterapi (FAFS) Tekniği sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular