Adenomiyozis ve Ameliyatsız Tedaviler

Uterusta, miyomlar dışında adenomiyozis denilen başka bir rahatsızlık mevcuttur. Adenomiyoziste en önemli bulgular arasında adet kanamalarında artma, ağrılı adet görmek ve cinsel ilişki sırasında ağrı sayılabilir. Bu bulgulara kısırlık da eşlik edebilir. Ancak bu şikayetler miyom ve endometriyoziste de görülebilir. Adenomiyozis ve miyom ayırımı için mutlaka kontrastlı Pelvik MR incelemesi yapılmalıdır.

Adenomiyozis hastaya ciddi bir rahatsızlık vermiyorsa aslında tedavi gerekmez. Ancak hastaların genellikle şikayetleri bulunduğundan sıklıkla tedavi gerekmektedir. Adenomiyozisin klasik tedavisi hormonlu spiraller ve diğer hormonlu ilaçlardır. Özellikle kanama şikayetlerini azaltmak için kullanılır, ancak ilaç tedavisi her zaman başarılı olmamaktadır.

Adenomiyozis dokusunu özellikle difüz adenomiyozis olgularında miyom ameliyatındaki gibi tam olarak çıkarmak mümkün olmaz. Bu nedenle adenomiyoziste cerrahi tedavi yapılacaksa rahimin tümünün alınması (histerektomi) tercih edilir.

Histerektomi operasyonu yani rahimin alınması hastalar tarafında tercih edilmeyen bir tedavi seçeneği olduğundan ve operasyon sonrası birçok riskleri olduğundan bu hastalarda embolizasyon tedavisi uygulanmaktadır. Geniş hasta popülasyonu ile yapılan bilimsel çalışmalarda embolizasyon sonrası hastaların %80 e yakınında şikayetlerin tamamen yok olduğu tespit edilmiştir. 

İlgili İçerikler

• Ameliyatsız Miyom Tedavisi — Yöntemler, Süreç ve Sıkça Sorulan Sorular
• Embolizasyon, RF Ablasyon ve HIFU Yöntemlerinin Karşılaştırması

Adenomiyozis Nedir?

Adenomiyozis, normalde rahimin iç tabakasında (endometrium) bulunan bezlerin ve destek dokusunun rahim kasının (miyometrium) içine doğru büyümesi sonucu ortaya çıkan iyi huylu bir rahim hastalığıdır. Bu doku adet döngüsüne bağlı olarak büyür ve kanar, ancak rahim duvarının içinde sıkışık kaldığı için kronik iltihaplanma, ağrı ve rahim büyümesine yol açar. 30-50 yaş arası kadınlarda sık görülür ve genellikle gebelik geçirmiş kadınlarda ortaya çıkar.

Adenomiyozis ile Miyom Arasındaki Farklar

İkisi de iyi huylu rahim hastalıkları olmakla birlikte ayrı tablolardır:

Adenomiyozisin Belirtileri

• Şiddetli adet ağrısı (dismenoresi): En karakteristik belirti. Adet öncesi başlayıp adet süresince devam eder ve yıllar içinde kötüleşir.
• Aşırı ve uzun adet kanaması
• Karın alt bölgesinde dolgunluk ve basınç hissi
• Adet arası lekelenme
• Cinsel ilişki sırasında derin pelvik ağrı
• Kronik pelvik ağrı — adet dönemleri dışında da süren ağrı
• Anemi (kansızlık) — uzun süreli aşırı kanama nedeniyle

Tanı Yöntemleri

Adenomiyozis tanısı klinik şüphe ile başlar ve görüntülemeyle doğrulanır:

• Transvajinal ultrasonografi: İlk başvurulan yöntem. Rahimin asimetrik büyümesi, kas dokusunda heterojen görünüm ve küçük kistik alanlar görülür.
• Pelvik MR (altın standart): Adenomiyozisi en kesin gösteren yöntemdir. Rahim duvarının kalınlaşması (junctional zone > 12 mm) tanı koydurur. Yaygın ve fokal tipleri ayırt eder.
• CA-125 düzeyi: Yardımcı test olarak kullanılabilir, ancak tanısal değil.
• Histopatolojik inceleme: Kesin tanı ancak çıkarılan rahim dokusunun mikroskobik incelemesi ile konabilir; ancak tedavi planı için bu çoğu zaman gerekmez.

Ameliyatsız Adenomiyozis Tedavisi

Geçmişte adenomiyozis tedavisinde tek seçenek histerektomi (rahimin alınması) idi. Bugün uterin arter embolizasyonu (UAE) seçilmiş hastalarda rahimi koruyarak belirtileri kontrol altına alan etkili bir yöntem olarak kabul görmüştür.

UAE Adenomiyoziste Nasıl İşler?

Adenomiyotik dokunun beslenmesini sağlayan rahim atardamarları, anjiyografik görüntüleme eşliğinde küçük partiküllerle tıkanır. Kan akımı azalan doku zamanla küçülür, semptomlar geriler.

Yöntemin avantajları:

• Rahim korunur — histerektomiye alternatif
• Genel anestezi gerekmez
• Hastanede yatış 1 gece
• İşe dönüş 7-10 gün
• Şiddetli ağrı ve kanamada belirgin azalma sağlar

Hangi Hastalar Uygundur?

• Histerektomiyi reddeden ya da risk taşıyan hastalar
• Tıbbi tedaviye (hormonal) yanıt vermeyen hastalar
• Belirti veren, kanamayı bozan adenomiyozis
• Eşlik eden miyomları olan hastalar (aynı işlemde tedavi edilebilir)

Önemli: Aktif gebelik planı olan hastalarda UAE öncelikli tercih değildir. Bu durumda hormonal tedaviler ve dikkatli izlem öncelikli olabilir.

Tedavi Sonrası Süreç ve Beklentiler

• İlk 24-72 saat: Hafif kasık-karın ağrısı, geçici post-embolizasyon sendromu olabilir; oral ağrı kesicilerle kontrol edilir.
• İlk 1-3 ay: Adet ağrısında belirgin azalma fark edilir.
• 3.-6. ay: Pelvik MR ile yanıt değerlendirilir; rahim hacmi ve adenomiyotik bölge küçülmesi ölçülür.
• 12. ay: Belirtilerdeki düzelme stabilleşir.

Sıkça Sorulan Sorular

Adenomiyozis tedavi edilmezse ne olur?

Tedavi edilmeyen adenomiyozis genelde kademeli olarak kötüleşir; ağrı şiddetlenir, kanama artabilir, kansızlığa yol açabilir ve yaşam kalitesini ciddi şekilde bozabilir. Menopozdan sonra östrojen düşüşü ile şikâyetler genelde geriler ancak öncesinde aktif tedavi gerekebilir.

UAE sonrası hamile kalabilir miyim?

UAE sonrası gebelik bildirilmiş olmakla birlikte, aktif gebelik planlayan adenomiyozis hastaları için UAE ilk tercih değildir. Karar bireysel olarak verilmeli, alternatif hormonal yöntemler de değerlendirilmelidir.

Adenomiyozis kansere dönüşür mü?

Adenomiyozis iyi huylu bir tablodur ve doğrudan kansere dönüşmez. Ancak ileri yaş ve hızlı semptom değişikliği durumunda eşlik eden başka patolojiler açısından değerlendirme gerekir.

UAE adenomiyozis için ne kadar başarılıdır?

Literatürde UAE sonrası 12. ayda hastaların %75-85'inde belirgin semptom iyileşmesi bildirilmektedir. Şiddetli yaygın adenomiyozisli hastalarda etkinlik daha düşük olabilir; bu nedenle pelvik MR ile detaylı haritalama önemlidir.

Miyom ile adenomiyozis aynı anda olabilir mi?

Evet, iki tablo sık birlikte görülür. Bu durumda UAE her ikisini aynı seansta tedavi edebilir; bu özellikle her iki sorunu da yaşayan hastalar için büyük bir avantajdır.