Memede Kitle ve Fibroadenom Nedir?

Memede ele gelen bir sertlik ya da ultrason raporunda görülen bir kitle, kadınların en sık endişelendiği bulgulardan biridir. Halk arasında bu kitleler için zaman zaman "memede miyom" ifadesi kullanılır. Oysa tıbbi olarak memede miyom diye yaygın bir hastalık yoktur; çoğu zaman kastedilen, memenin en sık görülen iyi huylu kitlesi olan fibroadenomdur. Bu yazıda memede kitle türlerini, fibroadenomun ne olduğunu, hangi bulguların endişe verici sayıldığını ve meme kitlelerinin nasıl değerlendirildiğini bulacaksınız.

"Memede Miyom" Aslında Ne?

Miyom (leiomyom), düz kas hücrelerinden gelişen iyi huylu bir tümördür ve neredeyse her zaman rahimde görülür. Meme dokusu ise süt bezleri, kanallar, bağ dokusu ve yağdan oluşur; rahim gibi kalın bir düz kas tabakası içermez. Bu nedenle memede miyom son derece nadirdir; tıbbi literatürde daha çok meme başı bölgesinde görülen az sayıda vaka olarak bildirilmiştir.

"Memede miyom" denildiğinde çoğu zaman şu durumlardan biri kastedilir:

• Fibroadenom: Özellikle genç kadınlarda görülen, iyi huylu, düzgün sınırlı ve hareketli kitle. Rahimdeki miyom gibi hormonlara duyarlı ve iyi huylu olduğu için iki kavram sıklıkla karıştırılır.
• Meme kisti: İçi sıvı dolu, genellikle zararsız keseler.
• Fibrokistik değişiklikler: Adet döngüsüne bağlı olarak artıp azalan hassasiyet ve düzensiz sertlikler.

Rahim miyomları hakkında bilgi arıyorsanız miyomlar hakkında bilinmesi gerekenler sayfamıza bakabilirsiniz.

Fibroadenom Nedir?

Fibroadenom, meme bezini oluşturan bağ dokusu ve bez dokusunun birlikte çoğalmasıyla oluşan iyi huylu bir kitledir. En sık 15-35 yaş arasındaki kadınlarda görülür, ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Östrojene duyarlıdır; gebelikte ve emzirme döneminde büyüyebilir, menopozdan sonra ise genellikle küçülür.

Tipik bir fibroadenom:

• Ağrısızdır, elle muayenede kauçuk kıvamında hissedilir.
• Düzgün sınırlıdır ve parmak altında kayar ("meme faresi" olarak da anılır).
• Çoğunlukla 1-3 cm boyutundadır; bazı kadınlarda birden fazla olabilir.

Fibroadenom kansere dönüşmez; kanser riskini de belirgin olarak artırmaz. Ancak görüntülemede tipik özellikler taşımayan, hızlı büyüyen ya da büyük kitlelerde, nadir görülen filloides tümörü gibi diğer kitlelerden ayırt etmek için biyopsi gerekebilir. Fibroadenomun tedavi seçenekleri için fibroadenomlar nasıl tedavi edilir sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Memede Kitle Türleri

Kitle türü	Özellikleri	Genel yaklaşım
Fibroadenom	Genç kadınlarda sık, düzgün sınırlı, hareketli, iyi huylu	Tipikse takip; büyüyor veya şikâyet yapıyorsa biyopsi ve tedavi
Basit kist	İçi sıvı dolu, 35-50 yaş arasında sık, ağrılı olabilir	Genellikle tedavi gerekmez; ağrılıysa ultrason eşliğinde boşaltılabilir
Karmaşık (kompleks) kist	Kist içinde katı alan veya kalın duvar	Biyopsi ile değerlendirilir
Fibrokistik değişiklikler	Adet döngüsüyle değişen hassasiyet ve yaygın sertlik	Hastalık değil, dokunun doğal yapısı; belirgin kitle yoksa takip
İntraduktal papillom	Süt kanalı içinde küçük kitle; meme başı akıntısı yapabilir	Biyopsi ve çoğunlukla çıkarılması
Yağ nekrozu, lipom	Travma veya ameliyat sonrası ya da yağ dokusundan gelişen iyi huylu kitleler	Görüntüleme tipikse takip
Meme kanseri	Genellikle sert, düzensiz sınırlı, yapışık; ileri yaşta daha sık	Biyopsi ile tanı ve çok disiplinli tedavi

Memede ele gelen kitlelerin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Yine de her yeni kitlenin bir uzman tarafından değerlendirilmesi gerekir. Kistler hakkında ayrıntılı bilgi için meme kisti nedir, tehlikeli mi yazımıza bakabilirsiniz.

Ne Zaman Endişelenmeli? Uyarı Bulguları

Aşağıdaki bulgulardan biri varsa vakit kaybetmeden bir meme radyoloğuna ya da meme cerrahına başvurmanız gerekir:

• Sert, düzensiz sınırlı ve hareket ettirilemeyen (dokuya yapışık) kitle
• Kısa sürede büyüyen ya da yeni fark edilen kitle (özellikle 40 yaş üzerinde)
• Meme cildinde içe çekilme, portakal kabuğu görünümü, kızarıklık veya kalınlaşma
• Meme başında yeni gelişen içe çekilme, yara veya kabuklanma
• Tek taraflı, kendiliğinden gelen, kanlı ya da berrak meme başı akıntısı
• Koltuk altında ele gelen sert lenf bezi
• Ailede genç yaşta meme veya yumurtalık kanseri öyküsü olan kadınlarda yeni bulgu

Adet öncesi artan ve adet sonrası azalan, iki memede yaygın hassasiyet ise çoğunlukla hormonal değişikliklere bağlıdır. Yine de emin olmak için değerlendirme yaptırmak en doğrusudur.

Memede Kitle Nasıl Değerlendirilir?

Muayene ve öykü

Kitlenin ne zamandır olduğu, adet döngüsüyle değişip değişmediği, ailede meme kanseri öyküsü ve muayene bulguları değerlendirmenin ilk adımıdır.

Meme ultrasonografisi

Özellikle 40 yaş altındaki kadınlarda ve yoğun meme dokusunda ilk tercih edilen yöntemdir. Kitlenin katı mı yoksa sıvı dolu (kist) mi olduğunu ayırt eder, sınırlarını ve iç yapısını gösterir. Radyasyon içermez. Ayrıntılar için meme ultrasonografisi sayfamıza bakabilirsiniz.

Mamografi

40 yaş üzerindeki kadınlarda ultrasonla birlikte kullanılır. Mikrokalsifikasyonlar gibi ultrasonda görülemeyen bulguları ortaya koyar. Genç kadınlarda meme dokusu yoğun olduğu için tek başına yeterli olmayabilir. Bilgi için tarama ve mamografi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Meme MR

Ultrason ve mamografinin yeterli olmadığı, yüksek riskli ya da sorun çözücü inceleme gereken seçilmiş hastalarda kullanılır. Ayrıntılı bilgi: meme MR.

BI-RADS sınıflaması

Görüntüleme raporlarında bulgular BI-RADS adı verilen standart bir sistemle kategorilere ayrılır. Bu sınıflama, kitlenin kötü huylu olma olasılığını ve bundan sonra ne yapılması gerektiğini ifade eder:

• BI-RADS 1-2: Normal ya da kesin iyi huylu bulgu; rutin tarama ile devam edilir.
• BI-RADS 3: Büyük olasılıkla iyi huylu (kötü huylu olma ihtimali yüzde 2'nin altında). Genellikle 6 ay sonra kontrol görüntüleme ile takip önerilir.
• BI-RADS 4: Şüpheli bulgu; biyopsi önerilir.
• BI-RADS 5: Kötü huylu olma olasılığı yüksek; biyopsi gerekir.
• BI-RADS 6: Biyopsiyle kanser tanısı konmuş bulgu.

BI-RADS kategorilerinin ayrıntılı açıklaması için BI-RADS nedir, kategorileri ne anlama gelir yazımıza bakabilirsiniz.

Hangisi Takip, Hangisi Biyopsi?

Kitlenin takip mi edileceği yoksa biyopsi mi yapılacağı, görüntüleme özellikleri ve BI-RADS kategorisine göre belirlenir:

• Takip: Tipik görünümlü fibroadenom ve basit kistler gibi BI-RADS 2-3 bulgularda genellikle 6 ay, ardından belirli aralıklarla ultrason kontrolü yeterlidir. Takipte boyut ve şekil değişmiyorsa takip aralıkları açılır.
• Biyopsi: BI-RADS 4-5 bulgular, takipte belirgin büyüyen ya da şekil değiştiren kitleler, yeni ortaya çıkan ve 40 yaş üzerinde görülen katı kitleler ve hastanın kaygısı nedeniyle kesin tanının gerekli olduğu durumlarda biyopsi yapılır.

Meme biyopsileri ultrason eşliğinde, lokal anestezi altında ve iğne ile yapılır; ameliyat gerektirmez. Katı kitlelerde genellikle tru-cut (kalın iğne) biyopsi, kistik bulgularda ve bazı lenf bezlerinde ise ince iğne aspirasyon biyopsisi tercih edilir. Biyopsi ile iyi huylu olduğu kesinleşen ve büyüyen ya da şikâyet yapan fibroadenomlar, ameliyatsız yöntemlerle tedavi edilebilir: ameliyatsız fibroadenom tedavisi.

Sık Sorulan Sorular

Memede miyom olur mu?

Miyom düz kas kökenli bir tümördür ve neredeyse her zaman rahimde görülür. Memede miyom son derece nadirdir. Halk arasında "memede miyom" denildiğinde çoğunlukla memenin iyi huylu kitlesi olan fibroadenom kastedilir.

Fibroadenom kansere dönüşür mü?

Fibroadenom iyi huylu bir kitledir ve kansere dönüşmesi beklenmez. Ancak görüntülemede tipik olmayan, hızlı büyüyen ya da büyük kitlelerde diğer tümörlerden ayırt etmek için biyopsi yapılabilir.

Memede ele gelen her kitle tehlikeli midir?

Hayır. Memede ele gelen kitlelerin büyük çoğunluğu fibroadenom, kist veya fibrokistik değişiklikler gibi iyi huylu durumlardır. Yine de her yeni kitlenin muayene ve görüntüleme ile değerlendirilmesi gerekir.

Fibroadenom mutlaka alınmalı mı?

Tipik görünümlü ve küçük fibroadenomlar genellikle ultrason ile takip edilir. Büyüyen, şekil değiştiren, ağrı yapan ya da hastayı rahatsız eden fibroadenomlarda biyopsi sonrası tedavi düşünülür; bu tedavi çoğu zaman ameliyatsız yöntemlerle yapılabilir.

BI-RADS 3 sonucu ne anlama gelir?

BI-RADS 3, bulgunun büyük olasılıkla iyi huylu olduğunu, kötü huylu olma ihtimalinin yüzde 2'nin altında olduğunu ifade eder. Genellikle 6 ay sonra kontrol görüntüleme önerilir; takipte değişiklik olursa biyopsi gündeme gelir.

İlgili İçerikler

• Fibroadenom Nedir?
• Fibroadenomlar Nasıl Tedavi Edilir?
• Meme Kisti Nedir, Tehlikeli mi?
• BI-RADS Nedir?
• Tru-Cut Biyopsi ile İİAB Arasındaki Fark

Bilimsel Kaynaklar

• American College of Radiology. ACR BI-RADS Atlas: Breast Imaging Reporting and Data System, 5. baskı, 2013.
• American College of Radiology. ACR Appropriateness Criteria: Palpable Breast Masses, 2022 güncellemesi.
• Greenberg R, Skornick Y, Kaplan O. Management of breast fibroadenomas. Journal of General Internal Medicine, 1998.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Memenizde fark ettiğiniz bir değişiklik için Prof. Dr. Mehmet Mahir Atasoy ile randevu alarak değerlendirme yaptırmanız önerilir.