Prostat Hipertrofisi Tedavisi

Prostat hipertrofisi (iyi huylu prostat büyümesi) tedavisinde, ameliyat dışında uygulanabilen girişimsel radyoloji yöntemi prostat arter embolizasyonudur (PAE). İşlemde prostatı besleyen damarlar kateter yoluyla tıkanır; kanlanması azalan prostat zaman içinde küçülür ve idrar şikayetleri geriler. Cerrahi kesi açılmaz, genel anestezi çoğu hastada gerekmez.

İyi Huylu Prostat Büyümesi Nedir?

Benign prostat hiperplazisi (BPH), yaşla birlikte prostat bezinin büyümesi ve idrar yolunu sıkıştırmasıdır. Kanserle ilişkili değildir, ancak yaşam kalitesini belirgin biçimde etkileyebilir. Sık görülen şikayetler şunlardır:

• Sık idrara çıkma, özellikle gece kalkma (noktüri)
• İdrara başlamakta zorlanma, zayıf ve kesik kesik akım
• Mesanenin tam boşalmadığı hissi
• Ani sıkışma hissi ve kaçırma
• İleri olgularda idrar yapamama (retansiyon) ve sonda ihtiyacı

Prostat Arter Embolizasyonu (PAE) Nasıl Uygulanır?

İşlem anjiyografi ünitesinde, görüntüleme eşliğinde yapılır. Bilekten (radial) ya da kasıktan (femoral) girilerek ince bir kateter prostatı besleyen atardamarlara ilerletilir. Damar içine gönderilen mikroskobik parçacıklarla kanlanma azaltılır. Her iki tarafa uygulanır ve genellikle 1-2 saat sürer.

• Lokal anestezi ve gerektiğinde hafif sedasyon kullanılır.
• Cerrahi kesi ve idrar yolundan alet girişi yoktur.
• Hastaların çoğu aynı gün ya da ertesi gün taburcu olur.
• Şikayetlerdeki düzelme genellikle ilk haftalarda başlar, aylar içinde belirginleşir.

Kimler İçin Uygun Olabilir?

PAE, özellikle şu durumlarda değerlendirilir:

• İlaç tedavisine yeterli yanıt alınamayan orta-ileri şikayetler
• Eşlik eden hastalıklar nedeniyle cerrahi ve genel anestezi riski yüksek hastalar
• Kan sulandırıcı kullanımı nedeniyle cerrahisi riskli olan hastalar
• Cinsel işlev ve boşalma ile ilgili yan etkilerden kaçınmak isteyen hastalar
• Çok büyük prostatı olan, klasik kapalı ameliyata uygun olmayan hastalar

Mesane işlevinde ileri bozulma, prostat kanseri şüphesi ya da damar yapısının uygun olmadığı durumlarda farklı tedaviler öne çıkar. Karar; ürolojik değerlendirme, PSA, idrar akım testi ve görüntüleme sonrasında birlikte verilir.

Ameliyatla Karşılaştırma

• Anestezi: PAE lokal anestezi ile yapılabilir; kapalı prostat ameliyatları genellikle genel veya spinal anestezi gerektirir.
• Cinsel işlev: PAE sonrası geriye boşalma (retrograd ejakülasyon) riski, cerrahiye kıyasla düşük bildirilmektedir.
• İyileşme: PAE sonrası günlük hayata dönüş genellikle birkaç gün içinde olur.
• Etki hızı: Cerrahide idrar akımındaki düzelme daha hızlıdır; PAE'de küçülme ve rahatlama aylar içinde gelişir.
• Doku incelemesi: Cerrahide çıkarılan doku patolojik olarak incelenebilir; PAE'de böyle bir örnekleme olmaz.

İşlem Süreci

• Öncesinde: Üroloji muayenesi, PSA, idrar tahlili, üroflowmetri ve prostat hacmini gösteren görüntüleme (ultrason/MR) yapılır. Kan sulandırıcılar gözden geçirilir.
• İşlem sırasında: Bilek veya kasıktan girilerek prostat damarlarına ulaşılır ve embolizasyon uygulanır.
• Sonrasında: Birkaç gün idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve hafif kasık ağrısı olabilir. Bu bulgular genellikle kendiliğinden geriler.
• Takip: Şikayet skorları ve prostat hacmi 3. ve 6. aylarda değerlendirilir.

Riskler

PAE genel olarak güvenli kabul edilir. Buna karşın her damar içi işlemde olduğu gibi riskleri vardır: giriş yerinde morarma, geçici idrar yakınmalarında artış, idrar yolu enfeksiyonu, nadiren mesane veya rektum duvarında istenmeyen embolizasyon. Bu risklerin sizin için ne anlama geldiği damar anatominize göre değişir ve işlem öncesi ayrıntılı konuşulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Prostat embolizasyonu ameliyat mıdır?

Hayır. Cerrahi kesi açılmaz; işlem damar içinden, kateterle ve görüntüleme eşliğinde yapılır. Bu nedenle ameliyatsız tedaviler arasında yer alır.

İşlem sonrası sonda takılır mı?

Genellikle gerekmez. İdrar yapamama nedeniyle hâlihazırda sondası olan hastalarda ise sondanın çıkarılabilmesi hedeflenen sonuçlardan biridir.

Cinsel işlevleri etkiler mi?

Mevcut veriler, PAE sonrası sertleşme işlevinin korunduğunu ve geriye boşalma riskinin cerrahiye göre düşük olduğunu göstermektedir. Yine de bireysel değerlendirme gerekir.

Şikayetlerim ne zaman düzelir?

Çoğu hastada ilk 2-4 haftada rahatlama başlar; prostat hacmindeki küçülmeye bağlı asıl düzelme 3-6 ay içinde belirginleşir.

İşlem tekrarlanabilir mi?

Şikayetler zamanla tekrarlarsa, damar yapısı uygun olduğunda işlem yinelenebilir ya da başka tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Prostat kanseri olanlarda uygulanır mı?

PAE iyi huylu büyümeye yönelik bir tedavidir. Kanser tanısı olan hastalarda tedavi planı onkolojik değerlendirmeye göre belirlenir; seçilmiş olgularda kanama kontrolü amacıyla embolizasyon gündeme gelebilir.

Değerlendirme

Prostat büyümesine bağlı şikayetleriniz için ameliyatsız seçeneklerin uygun olup olmadığını öğrenmek isterseniz, mevcut üroloji raporlarınız ve görüntülemelerinizle birlikte bize ulaşabilirsiniz. Girişimsel radyolojinin diğer uygulamaları için girişimsel radyoloji sayfamıza bakabilirsiniz.